اهمیت عنصر «برابری فرصت‌ها» در سند الگوی پیشرفت

دکتر سیدمحسن آلسیدغفور، آلیس طالقانیزاده

خلاصه گفتار دکتر بهشتی در مورد عدالت اینگونه است که: «انصاف متن عدالت اسلامی است» (انصاف یعنی آنچه برای خود نمیپسندی برای دیگران نیز مپسند). از سویی شهید مطهری نیز اینگونه بیان مینماید: «قهراً هیچ کس بر دیگران ذیحق نمیشود مگر اینکه دیگران هم بر او ذیحق میگردند» که این روی دیگر و تعریفی دیگر از همان انصاف در تعریف دکتر بهشتی میباشد. بیشک اگر با تسامح و تقلیلگرایانه و به جهت ملموستر نمودن مفهوم گسترده «عدالت» و ایجاد زمینه قابلیت تبیین آن به شکل قواعدی حقوقی، معیار عدالت را «آنچه برای خود نمیپسندی برای دیگران نیز مپسند» و معکوس آن یعنی «آنچه را برای خود دوست دارید برای دیگران نیز دوست بدار» در نظر بگیریم، انعکاس و بازتابی از مفاهیم و مؤلفههای برابری فرصتها در فراسوی نیل به عدالت اجتماعی در جامعه عدالتمحور آرمانی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت خواهد داشت. لذا همانطور که اشاره شد شهید بهشتی با تعریفی «عملی» از عدالت اخلاقی، قبول مسئولیت در نظام اسلامی را نیز تنها در راستای خدمت به مردم و بر مبنای همین عدالت اخلاقی تعریف میکند. همچنین ایشان عدل سیاسی و عدل اقتصادی را به نسبت نقشی که در عدل اخلاقی دارد مورد توجه قرار میدهد، مهمترین رکن عدالت اخلاقی از دیدگاه بهشتی، برخورد از روی «انصاف» با افراد و عقاید است که با توجه همزمان به خردورزی و تدبیر و خلوص عقیده میتوان مدعی رعایت عدالت در جامعه شد.

در آخر، باید گفت که عدالت امری ضروری برای افراد و جامعه است تا الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت امکان شکلگیری بیابد. پس اگر انصاف را با همان تعریف فوق به معنای خاص عدالت در نظر بگیریم، بیشک یکی از مهمترین راهبردهای اجتماعی برقراری عنصر «برابری فرصتها» برای نیل به «عدالت» در جامعه و در نهایت تحقق «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» خواهد بود. پس در این رهیافت، جامعه زمانی میتواند به عدالت دست یابد که افراد فارغ از اختلافات فرهنگی و زبانی، تنشهای قومی و اختلافات مذهبی و غیره به منافع اجتماعی و انسجام و وحدت ملی بیندیشند و منابع ملی، درآمد و قدرت اقتصادی و سیاسی به شیوهای در پیکره جامعه توزیع گردد که مشارکت عامه را فراهم کند و اختلافات طبقاتی بین گروههای مختلف جامعه ایرانی به حداقل ممکن برسد. چنین جامعهای تنها با همین معیار «برابری» نیز یکی از عالیترین آرمانهای اسلامی ایرانی را به عنوان وجهی درخشنده از همسانی تمام ایرانیان به نمایش خواهد گذاشت و یکی از زیباترین نماهای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را منعکس خواهد نمود، همچنین همانطور که به تفصیل بیان گردید با حفظ اصل «برابری فرصتها»زمینه دستیابی به عالیترین وجوه افق ۱۴۴۴ محقق خواهد شد. مفهوم «برابری فرصتها» در حوزههای مختلف اجتماعی، حقوقی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی به مثابه ترجمان گسترش عدالت اسلامی در تمام نقاط سرزمینی ایران و در بین تمام ایرانیان میتواند پاشنه آشیل گفتمان ملی نقد و اصلاح و تکمیل آیتمهای الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت باشد و در هر چهار عرصه فکر، علم، زندگی و معنویت که مورد نظر مقام معظم رهبری میباشد کارایی داشته باشد. گزارههای «برابری فرصتها» به عنوان وجه اجرائی عدالت در «مبانی» و «آرمان» میبایست در «تدابیر» سند پایه خود را نمایان سازد و همچنین «برابری فرصتها» خود یکی از مهمترین افقهای این سند در سال ۱۴۴۴ خواهد بود. شرحی از برابری فرصتها در حوزههای اصلی حیات بشر میتواند به بسط گفتمان ملی و تکمیل «تدابیر» و یا «زیرتدابیر» سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت کمک خواهد کرد. بنابراین با قرار دادن واضح عبارت «برابری فرصتها» در این سند بالادستی میتوان چراغهای پر نور را بر دیگر برنامههای کشور همچون سند چشمانداز و برنامههای پنجساله تابانید تا مسیر تحقق این هدف عالی ایرانی اسلامی فراهم شود.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*