کاربرد برنامه‌ریزی سناریو مبنا در توسعه منطقه‌ای / دکتر نادر زالی

چکیده:

این تحقیق با بهره گیری از رویکردهای مدیریت استراتژیک و آینده پژوهی و با اتکا به مدل‌های برنامه‌ریزی بر پایه سناریو، به بحث در خصوص توسعه آتی استان آذربایجان شرقی براساس سند چشم‌انداز ملی و نظریه پایه توسعه استان می‌پردازد. چارچوب نظری این تحقیق، پارادایم هنجاری در برنامه ریزی با رویکرد وفادارانه به اسناد بالادستی است. بکارگیری روش‌های دلفی، تحلیل تاثیرات متقاطع، سناریونویسی و برنامه ریزی پابرجا در این تحقیق، ترکیب جامع و انعطاف پذیری در ارائه روش جدید آینده نگاری توسعه منطقه ای ارائه داده است. نرم افزارهای MICMAC و SCENARIOWIZARD برای اولین بار در برنامه ریزی توسعه منطقه‌ای، در این تحقیق بکار گرفته شده و نتایج بسیار خوب و قابل اطمینانی نیز نشان داده است. در این تحقیق در مرحله اول، ۷۶ عامل مؤثر بر روند توسعه استان به روش دلفی شناسایی و اثرات این عوامل بر همدیگر توسط کارشناسان خبره مورد سنجش قرار گرفت که نتیجه آن شناسایی ۱۴ عامل کلیدی از بین ۷۶ عامل بود. از طرف دیگر نظریه پایه توسعه استان به صورت تفصیلی بررسی و محورهای ۲۲ گانه آن بعنوان سند بالادستی با ۱۴ عامل کلیدی تطبیق و عوامل مغفول به مجموع عوامل کلیدی اضافه شد که مجموعاً تعداد به ۱۸ عامل افزایش پیدا کرد. با توجه به ضرورت محدود کردن عوامل جهت سناریونویسی، با تلفیق برخی عوامل با همدیگر، نهایتاً ۱۴ عامل نهایی که پوشش دهنده ابعاد مختلف نظریه پایه توسعه استان بودند استخراج گردید. برای عوامل فوق بر اساس ایده سناریونویسی ۵۹ وضعیت ممکن و محتمل در آینده استان تعریف گردید و با تشکیل ماتریس ۵۹× ۵۹ و بهره گیری از دانش کارشناسان توسعه و برنامه ریزی در ارزیابی میزان تاثیرات وقوع هر یک از وضعیت‌ها بر وقوع یا عدم وقوع وضعیت‌های دیگر در استان، با استفاده از قابلیت‌های نرم افزار سناریوویزارد، ۵ سناریوی با احتمال وقوع بسیار بالا، ۱۹ سناریوی با احتمال وقوع متوسط به بالا و ۲۹۱ سناریوی با احتمال وقوع پایین و ضعیف استخراج شد که مبنای عمل این رساله، تحلیل ۵ سناریوی بسیار قوی و ۱۹ سناریوی با احتمال وقوع متوسط به بالا قرار گرفت. براساس نتایج ارائه شده، در مجموع به نظر می‌رسد تحقق اهداف نظریه پایه توسعه و سند چشم انداز تا افق ۱۴۰۴ در استان ممکن نیست و در بهترین سناریوی ممکن که سناریوی دوم است، تنها بخشی از اهداف توسعه استان قابل تحقق می‌باشد و بخش دیگر امکان بروز نخواهد یافت. از مجموع سناریوهای ۵ گانه و ۱۹ گانه، تنها ۲ سناریو که اتفاقاً قوی تر از سایر سناریوها هستند وضعیت استان را در سالهای آتی مطلوب نشان می‌دهند و در بقیه سناریوها، تحلیل وضعیت‌ها حاکی از وجود بحران یا شرایط نامطلوب در استان است.

نتایج رساله نشان می‌دهد مدیریت در سطح استان نیازمند آسیب شناسی جدی و ترمیم تفکرمدیریتی در موضوع توسعه و برنامه ریزی در راستای نظریه پایه توسعه استان است. نگاه برنامه ریزی در حال حاضر نگاه مقطعی و کوتاه مدت است و چشم انداز روشنی در افق استان مورد هدف قرار نگرفته است. این رساله ضمن ارائه راهبردهای کلان و جهت گیری‌های اساسی جهت تسهیل تحقق اهداف اسناد بالا دستی، مدیریت‌های کلیدی در استان را براساس محورهای نظریه پایه توسعه شناسایی و ساختار کلان مدیریتی جدید برای استان ارائه داده است.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>