اصول اسلامی مدیریت پیشرفت در مساجد / دکتر رسول عباسی

چکیده:

ترسیم اصول مدیریت مسجد، یکی از پیش­نیازهای طراحی الگوی پیشرفت مسجد است. این اصول عبارت از قاعده­مندی­ها یا قواعدی است درون­حوزه­ای که رعایت آنها فرایند پیشرفت در این پدیده الهی را مدیریت­پذیر خواهد ساخت. معرفی این اصول، امکان طراحی الگویی صحیح و جامع در مدیریت بر این پدیده را فراهم می­سازد. اصول ارائه­شده مبتنی بر یک ساختار منطقی طراحی شده است. در این مسیر، منابع دینی یعنی قرآن و روایات و سیره، اولین منابعی است که مورد مطالعه قرار گرفت و مفاهیم مرتبط با آنها واژه­سازی و استخراج گردیدند. این نوشتار به ارائه دوازده اصل زیربنایی در دو حوزه کلانِ بنیادی (ارزشی) و کارکردی در نهاد دینی مسجد پرداخته است. اصول بنیادی (ارزشی) شامل اصول و زیربناهایی است برگرفته از منابع دینی که با هدف خاصِ حاکم نمودن فرهنگی دینی- ارزشی بر فضای مسجد و حفظ تقدس آن تدوین شده است. در این نوع از اصول، نظامی از روابط و رفتارهای ارزشی ترسیم می­گردد. ترویج و عمل به این اصول، فضایی دینی و معنوی بر مسجد را حاکم می­سازد. فقه­مداری، تقدس­مداری، اخلاص­مداری، تزکیه­محوری و طهارت مالی شاخص­های اصول ارزشی را شکل می­دهند.

اصول کارکردی شامل تدابیری است عملیاتی برای بهبود شیوه اداره مسجد، تسهیل بهتر عملکرد و موفقیت بیشتر در جذب مخاطب که لزوماً از متن دین استخراج نمی­شوند ولی دین با رویکردی تهذیبی یا امضایی آنان را مورد امضای خود قرار می­دهد. این نوع اصول را می­توان چه از منابع دینی و چه متون عمومی علم مدیریت خصوصاً در موضوع سازمان­های داوطلبانه استخراج نمود. وحدت­مداری، امام­محوری، داوطلب­گرایی، چندکارکردگرایی، مردم­داری و عام­گرایی در جذب، خاص­گرایی در مسئولیت و نظم­مداری شاخص­های اصول کارکردی را تشکیل می­دهند.

در نوع­شناسی مطرح شده توسط اتزیونی، سازمان­های هنجاری یکی از سه نوع اصلی سازمان­هاست. مبنای موفقیت در این سازمان­ها پایبندی به ارزش­هاست. این امر در بررسی نقلی موضوع در آیات و روایات اسلامی قویاً مورد تأیید قرار می گیرد. مبتنی بر این مباحث، پیشنهاد زیربنایی این تک­نگاشت برای بهبود عملکرد و ارتقای چشمگیر اثربخشی مساجد، توجه به نهادینه ساختن اصول ارزشی مدیریت مسجد در سطح عموم و خصوص است.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*