آسیب شناسی نهاد خانواده در ایران با تأکید بر وضعیت ازدواج و طلاق / دکتر امیرحسین بانکی پور فرد

چکیده:

در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت آرامش و به تبع آن خانواده باید اصل قرار گیرد و با وجود آن که تحکیم خانواده مورد تأکید اسلام و تمامی اسناد بالادستی نظام خاصه اصل دهم قانون اساسی است ولی خانواده دچار آسیب و معضلات فراوانی گردیده که بررسی علمی و همه جانبه پیرامون این موضوع ضروری است.

هدف این نوشتار ، تحلیل روند وضعیت نهاد خانواده در بیست ساله گذشته از نگاه آمار ازدواج و طلاق و تبیین موانع و مشکلات عمده ازدواج به روش تحلیل اسنادی و فرا تحلیل است.

در این نوشتار ابتدا جایگاه خانواده در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت و تفاوت آن با برنامه های توسعه تبیین می‌شود و در ادامه با بررسی و تحلیل آمارهای ازدواج و طلاق در سال‌های اخیر در ایران، به نمونه هائی از آسیبهای وارد بر خانواده  پرداخته شده است که نشانه عدم تطابق برنامه های اجرائی با سیاستهای کلان نظام است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهند که موانع فرهنگی بیشتر از موانع اقتصادی بر وضعیت کنونی ازدواج اثر داشته، اما کمتر مورد توجه واقع شده‌ است؛ اهم موانع فرهنگی عبارتند از:

  • افزایش سطح توقعات و انتظارات مادی و غیر مادی فرد و خانواده
  • آداب و رسوم دست و پاگیر و غلط
  • تغییر نگرش درجوانان و ایجاد نوعی تغییر در نقش‌های جنسیتی
  • شیوع برخی بی‌بند و باری‌ها و آزادی در روابط دختران و پسران
  • تغییر معیار‌های گزینش همسر و گرفتار شدن به نوعی آرمان‌زدگی و ایده‌آل خواهی افراطی در انتخاب همسر
  • خارج شدن شیوه همسرگزینی از شکل سنتی

از طرفی روند وضعیت ازدواج در سال‌های اخیر نگران کننده بوده؛ به نحوی که علی‌رغم افزایش جمعیت، نرخ رشد ازدواج رو به کاهش و نرخ طلاق به شدت افزایش داشته؛ به نحوی که طی ۲۰ سال گذشته نسبت ازدواج به طلاق با سیر نزولی از ۸/۱۵ به ۵/۵ رسیده است که این آمار در شهرهای بزرگ همچون شهرستان تهران پایین تر است(۶۶/۲) و در این شرایط میانگین سن ازدواج هم افزایش یافته است. با این روش در سال ۱۴۰۴ یعنی سال پایانی چشم انداز به ازاء هر ازدواج دو طلاق خواهیم داشت.

جمعیت مجردین آماده ازدواج ۴/۱۲ میلیون نفر می باشد که دختران ۶/۱ میلیون بیشتر از پسران هستند. از هر ۵ نفر دختر در گروه سنی ۳۴-۳۰ سال یک نفر مجرد بوده و در گروه سنی ۳۹- ۳۵ سال از هر ۷ دختر ۱ نفر مجرد هستند. بالغ بر ۶/۱ میلیون زن مجرد بین ۳۰ تا ۵۰ سال هستندکه اکثر آنها بالغ بر یک میلیون هرگز ازدواج نکردند و مابقی مطلقه یا همسر فوت شده هستند.

اصلاح و اجراء قوانین، توصیه به ازدواج هم‌سالان، آموزش مهارت‌های زندگی در سطوح مختلف، توسعه مراکز مشاوره و همسریابی، تقویت شبکه های اجتماعی، رصد دائمی و توجه ویژه مدیران در برنامه‌ریزی‌ها و عزم ملی برای حل این معضل از جمله راه‌های برون رفت از این وضعیت بحرانی می‌باشد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*