پیش‌درآمدی‌ بر‌ تغییرات‌ فضایی ‌در ‌ایران

این تکنگاشت نوشته دکتر طیبه محمودی محمدآبادی و دکتر محمدحسین رامشت بوده که در سال ۱۳۹۷ و ۷۹ صفحه توسط انتشارات مرکز الگو چاپ شده که در زیر خلاصهای از آن آورده شده است:

به طور کلی میتوان اذعان داشت که از سال ۱۳۱۶ شمسی عملا برنامههای توسعه ایران، تدوین و کم و بیش اجرا شده و نظامی با ساختاری تعریف شده، با مشروعیت پارلمانی و پشتیبانی همه جانبه علمی خارجی همراه بوده است، تاکنون حدود ۷ دهه از اولین تلاشها برای برنامهریزی فضایی ایران با طراحی ۱۱ برنامه توسعهای میگذرد. اکنون دستاوردی که فضای ایران به آن مواجه شده را میتوان در چند گزاره کوتاه خلاصه کرد: ۵ برابر شدن جمعیت ایران، اضمحلال تقریبی سازمندی عشایری، جابهجایی نسبت روستانشینی و شهرنشینی، افزایش ۲۱ برابری سوختهای فسیلی، کاهش ۶ میلیون هکتاری جنگلها، فصلی شدن ۱۱ رودخانه از ۱۳ رودخانه دائمی ایران، آلودگی ۱۵۰ روزه هوای شهرهای بزرگ، پارگی ایران به ۳۱ بخش مدیریت اداری، و غیره، حال این پرسش در برابر محققان آمایشی و برنامهریزان فضایی کشور قراردارد و آن اینکه چه عاملی سبب شده که تغییرات فضایی، ایران کنونی را با مشکلات اجتماعی، محیطزیستی و هویتی مواجه کند و عامل اصلی این تغییر و تحول فضایی چه میتواند باشد؟ هدف در اینجا بیشتر معطوف به طرح مسئله فضا و تغییرات آن در ایران و ردیابی و بازشناسی عواملی است که این تغییرات را سبب شده است. آنچه در اینجا آمده، طرح ابعاد گوناگون مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در ایران نیست و قصد ما از بیان این مطالب طرح «نظریه تغییر» و مسائل مطرح در این حوزه نیز نمیباشد بلکه هدف بیشتر شناسایی ساختاری است که مولفههای تغییر در مقیاس ملی را در کنترل داشته و تغییرات منتج از تصمیمات عملکردی و نماد کالبدی آن در قلمرو سرزمینی را سبب شده است. دنبال کردن این اهداف در مطالعات آمایشی، ما را قادر میسازد که در ارزیابی بینشها، روشها و سناریوها، با بکارگیری سیستمهای دینامیک (SD) بتوان ارزیابیهای دقیقتری از آینده و نتایج تصمیمات اتخاذی به دست آورد.
این تکنگاشت که برگرفته از یک طرح تحقیقاتی است سعی دارد با تمسک به روش پدیدارشناختی، تغییرات فضایی یک سده اخیر ایران را واکاوی و تفاوتهای عمده ساختار مدیریتی کشور را با ساختار مدیریت ۶ دولت مقتدر ایران در سه هزار سال گذشته مقایسه کند. نتایج حاصل از تحقیق را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:

* تغییر ساختار تقسیمات اداری کشور از الگوی شاخهای به الگوی سلسله مراتبی در تغییرات فضای ایران نقش کلیدی داشته است.

* برخلاف تصور رایج برنامههای فضایی در ایران دارای پشتوانههای علمی و تدارکاتی مشهورترین نظریهپردازان فضا در دانشگاههای اروپا و هاروارد آمریکا بوده است.

* تغییرات فضای ایران ناشی از جاری بودن روح نظریه میسرا در همه برنامههای مدون توسعه ایران بوده است.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*