حقوق همبستگی و الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی

دکتر مجاهد امیری، دکتر لیلا رئیسی، روحالامین امیری

در سالهای اخیر در پرتو واقعیتهای جامعه ضرورت تأکید بر حقوق بشر نسل سوم بیشتر نمایان شده است. حق پیشرفت به عنوان یکی از موارد حقوق بشر نسل سوم که از آن به عنوان حقوق همبستگی نیز نام برده میشود مورد توجه نظریهپردازان مختلف حقوق بشر قرار گرفته است. از طرفی اصل تعاون و همکاری در قرآن و احادیث از آن سخن گفته شده و همکاری بخشی از فرهنگ مردم محسوب شده و با توجه به تعالیم اسلامی بارور شده است. اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی به عنوان یکی از راهبردهای مهم در سیاستگذاری کشور میباشد و یکی از وظایف دولت توسعه و تحکیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم اشاره شده است. این اصل با حقوق همبستگی که نسل سوم حقوق بشر میباشد منطبق میباشد و حق بر پیشرفت با توجه به انسانمحوری بودن آن مورد توجه اسلام نیز بوده است. در سند الگوی پیشرفت ایرانی اسلامی باید حقوق همبستگی به عنوان نسل سوم حقوق بشر مورد مداقه قرار گیرد تا جهانشمولی این الگو در قوانین اساسی کشورهای اسلامی و در نظام بینالمللی کنونی قابل اجرا باشد

الگوهای توسعه غربی که در قرن اخیر رواج پیدا کرده الگوی اقتصادی نئولیبرالیسم را ترویج میکند و آنقدر مورد توجه و حمایت نخبگان جامعه قرار گرفته که شهروندان عادی از نقد آن هراس دارند و صدای مخالفان این الگو چه در فرانسه باشند و یا ایالاتمتحده آمریکا با زور باتوم خفه میشود و به شکل خندهداری لیبرال و دموکراسی خوانده میشود. متأسفانه در قرن اخیر نگرش اشراف سالارانه یا نژادپرستانه و طبقاتی گسترش پیدا کرد در نتیجه تمرکز ثروت و شدت فقر را در برداشته است.

نیاز به یک الگوی پیشرفت که الگوهای مطرح را به چالش کشد و توان اجرایی در نظام بینالملل و به ویژه کشورهای اسلامی را داشته باشد بیشتر احساس میشود و لزوم برنامهریزی در این خصوص و نگاه بینالمللی و ارائه راهکارهایی که در نظام بینالملل کنونی محقق گردد و در جهت پیشرفت همهجانبه انسان و کشورهای اسلامی باشد. در عصر حاضر نهضت تعاون زندگی میلیونها انسان را تحت تأثیر قرار داده است. نیاز به روابط اجتماعی و اینکه ذاتاً انسان به دنبال تشکیل اجتماع و مشارکت اجتماعی است و دین اسلام نیز بر وحدت سفارش نموده و پرهیز از تفرقه را تأکید میکند، بنابراین اصل تعاون به عنوان یکی از اصول اسلامی مطرح و مسلمانان را به تحقق این اصل سفارش میکند. استفاده از تعاون در الگوی اقتصادی کشورهای مختلف نشان از موفقیت این اصل همبستگی و همکاری است حتی در شرایط مختلف سیاسی و حقوقی. چرا که تعاون نفع عمومی را در پی دارد و باعث پیشرفت خواهد شد، پیشرفتی که ریشهکنی فقر را در برنامههای خود دارد و مثل الگوهای توسعه صرفاً منافع اقتصادی را مد نظر ندارد بلکه فرد و همکاری و همبستگی عمومی، توزیع عادلانه ثروت و حقوق طبیعی مورد توجه آن میباشد.

در راستای انسجام و پیشرفت اسلامی ایرانی موارد ذیل پیشنهاد میشود در سند الگوی پیشرفت اعمال شود:

۱- در حقیقت جهان بر اساس عدل ایجاد شده و پایدار خواهد بود. انتظار منجی عدالتگستر در طول تاریخ نیز بر این موضوع دلالت دارد. انقلاب اسلامی نیز برای ایجاد عدالت و ایجاد این زمینه متبرک ولایی است. دعوت بر برقراری عدالت اجتماعی، به تعبیری، یکی از پراهمیتترین تعالیم پیامبران الهی بوده و درواقع اجرای عدالت در جامعه، روحی است که دین خدا به آن زنده است. فاصله طبقاتی و تبعیضات اجتماعی در جامعه اسلامی قابل قبول نیست تا جایی که بعضاً در روایات فقر سختتر از مرگ بیان شده است و مسئولان جامعه اسلامی وظیفه دارند تا در جهت از بین بردن فقر در جامعه تلاش کنند و راههای رفاه اجتماعی و رفع ملزومات مردم را پیدا کنند.

۲- اعتقاد قلبی مسئولان اجرایی کشور و دستاندرکاران به اجرایی شدن عدالت و باور عمیق به اینکه فقر همسایه کفر است. بنابراین تدابیری اندیشیده شود که این باور در مسئولان ایجاد شود.

۳- در دوره کنونی نهضت تعاون زندگی میلیونها انسان را تحت تأثیر قرار داده است. نیاز به روابط اجتماعی و اینکه ذاتاً انسان به دنبال تشکیل اجتماع و مشارکت اجتماعی است و دین اسلام نیز بر وحدت سفارش کرده و پرهیز از تفرقه را تأکید میکند، در نتیجه اصل تعاون به عنوان یکی از اصول اسلامی مطرح و مسلمانان را به تحقق این اصل سفارش میکند. بنابراین در راستای شکلگیری اجتماعات سالم، توجه زیادی به تعاون و همبستگی داشته و در قالب نظام تربیتی آن پدیده اقتصادی و اجتماعی را به عنوان یک اصل اساسی پذیرفته و اصل یکپارچگی و روح تعاون و ایثار را از ویژگیهای این نظام معرفی کرده است. بحث تعاون و همکاری به عنوان ضرورتی اساسی و امری ذاتی برای بشریت و همچنین تقویت کننده روح همدلی و همبستگی در جهت پیشرفت اجتماعات انسانی و بهبود مسائل، کاهش دهنده مسائل و مخاطرات و تضمین کننده بقای بشریت مورد توجه ادیان الهی بوده و به اشکال مختلف مورد تأکید و توصیه قرار گرفته است. بنابراین در نظام بینالملل کنونی که انسان را به عنوان یک ابزار در جهت دستیابی به توسعه و اقتصاد مورد توجه قرار داده است، در همه موضوعات اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نیاز به تعاون و همکاری مشهود است و تعاون به عنوان حقوق همبستگی که الگوی اعمال و رفتار بشریت باشد و بتواند به وسیله آن به اهداف و مقاصد عالی دست یابد، صرفنظر از توجهات اقتصادی در مبحث تعاون، تلاشهای مبتنی بر تعاون بر اساس معنویت دقیقی است که زمینه همبستگی عمیق مردم را فراهم میسازد. این همبستگی به عنوان نسل سوم حقوق بشر یعنی حقوق همبستگی مطرح شده است که باید در تدوین سند الگوی پیشرفت مورد تأکید قرار گیرد.

۴- در حال حاضر ما در شرایطی هستیم که در آن عمل به عنوان یک جمهوری جهانی و نه جمهوری ملی لازم میباشد. بنابراین جمهوری اسلامی در اصلیترین و پرمعناترین رفتارهای خود از موضع جمهوریای برای جهان عمل کرده است نه جمهوریای برای ایران. جمهوری اسلامی، اگر سخن امام خمینی ره ملاک باشد، اجرای نظریه ایرانی برای جهان است. بنابراین باید سندی که به عنوان الگو تدوین میشود دارای ویژگیهای بینالمللی و جهانی باشد تا بتواند کشورهای اسلامی را زیر پرچم و حمایت خود قرار دهد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*